Γορτυνία: O πολιτισμός της πέτρας

gortynia-ehtnos

gortynia-ehtnosΣτο ένθετο «Ταξίδι» του Έθνους της Κυριακής (29.12.2013) υπήρξε μεγάλο αφιέρωμα στην καρδιά του Μοριά, την Τρίπολη, ενώ ξεχωριστή θέση σ’ αυτό είχε και η Γορτυνία. Με πολυσέλιδο αφιερώμα προβλήθηκε ο ποταμός Λούσιος, η Λίμνη του Λάδωνα, η Μονή Τιμίου Προδρόμου, το Μουσείο Υδροκίνησης στη Δημητσάνα και πολλά ακόμη χωριά. Τα κείμενα ήταν του Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλου και οι φωτογραφίες του Δημήτρη Κλεάνθη. Ξεχώριζε το αφιέρωμα με τίτλτο: «Γορτυνία: ο πολιτισμός της πέτρας», όπου μεταξύ άλλων ανέφερε: 

«Ενα ορμητικό ποτάμι κυλάει ανάμεσα σε φαράγγια και λόγγους και στεφανώνεται από μοναστήρια και πετρόκτιστα χωριά δίνοντας ζωή στην άγρια πλευρά της Αρκαδίας.

Κελαρυστά νερά τρέχουν αφρισμένα μέσα από πυκνά δάση. Σμιλεύουν τους βράχους, κατρακυλούν σε γκρεμούς, σχηματίζουν φαράγγια στα τοιχώματα των οποίων κρέμονται μοναστήρια και χωριά που αποθεώνουν τη σχέση ανθρώπου και πέτρας. Η Γορτυνία δεν είναι τυχαία ένας από τους πιο διάσημους ορεινούς προορισμούς της Ελλάδας. Η οργιαστική φύση, οι δρόμοι των ποταμών, ο μοναστικός βίος, τα πέτρινα χωριά, οι αρχαίες πόλεις, τα ορεινά οροπέδια και η τοπική παράδοση συνδυάζονται στα βορειοδυτικά της Αρκαδίας με έναν τρόπο μοναδικό. Οι εικόνες εναλλάσσονται σε πολύ μικρές αποστάσεις και σε αναγκάζουν διαρκώς να σταματάς.

 δημητσάνα-έθνος

Η Δημητσάνα στην κορυφή ενός διάσελου απ’ όπου διαφεντεύει τη Γορτυνία.
Φωτογραφία: Δημήτρης Κλεάνθης

Η πρώτη σας επαφή με τη Γορτυνία μπορεί να γίνει με κάποιο όχημα, αλλά μόλις τη γνωρίσετε καλύτερα θα καταλάβετε ότι το καλύτερο μέσο για να την απολαύσετε πραγματικά είναι τα πόδια. Βλέπετε, τα μονοπάτια της περιοχής συνδέουν μέσα από υπέροχες διαδρομές όλα τα «διαμάντια» του τόπου.

Από τη Βυτίνα στη λίμνη Λάδωνα

Στα ανατολικά της Γορτυνίας ξεχωρίζει η Βυτίνα. Χτισμένη σε μια πεδιάδα στους δυτικούς πρόποδες του Μαινάλου στα 1033 μέτρα, είναι μία γραφική κωμόπολη, αλλά και ένας από τους πιο διάσημους ορεινούς προορισμούς στην Πελοπόννησο. Η κεντρική πλατεία με την εκκλησία του Αγίου Τρύφωνα και τα μαγαζιά μαζί με την Βιβλιοθήκη και το Λαογραφικό Μουσείο είναι τα πιο σημαντικά σημεία της κωμόπολης. Η Βυτίνα αποτελεί πέρασμα και ορμητήριο προς τη Γορτυνία και το Μαίναλο καθώς διαθέτει εξαιρετική τουριστική υποδομή.

Λίγα χιλιόμετρα μετά τη Βυτίνα, ξεκινά ο δρόμος που οδηγεί προς τα Μαγούλιανα και κινείται μέσα σε αραιά ελατοδάση, καρυδιές και πλατάνια. Πρόκειται για το ψηλότερο χωριό της Πελοποννήσου, χτισμένο στα 1.357 μέτρα σε μια πλαγιά με μοναδική θέα προς το Μαίναλο και την πεδιάδα της Βυτίνας. Αξιοθέατα του χωριού είναι το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού της Κοίμησης της Θεοτόκου που θεωρείται από τα ομορφότερα της Ελλάδας και το μεσαιωνικό Αργυρόκαστρο που δεσπόζει στην κορυφή ενός βράχου, πάνω από το χωριό. Επόμενος προορισμός το κεφαλοχώρι Βαλτετσίνικο, με τα πέτρινα σπίτια, τις βρύσες και τις δέκα εκκλησίες, τόπος που ήκμασε η παραδοσιακή τέχνη της ξυλογλυπτικής. Στρίβοντας προς το χωριό Ολομάδες θα φτάσετε στο φαράγγι του Καψάλη με το «Βραχομονάστηρο» του Αγίου Νικολάου, ένα ιστορικό ερειπωμένο μοναστήρι χτισμένο μέσα σε σπήλαιο. Επιστρέφοντας στον κεντρικό δρόμο μπορείτε να συνεχίσετε τη βόρεια πορεία περνώντας μέσα από οροπέδια και λόγγους φτάνοντας στη Μυγδαλιά, όπου συναντάτε τα χαλάσματα από τα κυκλώπεια τείχη του ναού της Αρτέμιδος. Μετά το χωριό κατευθύνεστε προς τα δυτικά κατεβαίνοντας προς τη λίμνη του Λάδωνα. Μία ορεινή τεχνητή λίμνη που στέκεται στη σκιά του Αφροδίσιου όρους σε ένα τοπίο μαγευτικό.

 λίμνη λάδωνα-έθνος

Στη Λίμνη του Λάδωνα.
Φωτογραφία: Δημήτρης Κλεάνθης

Στις όχθες της συναντάτε το γεφύρι της Κυράς, του 13ου αιώνα, που εμφανίζεται στην επιφάνεια τον χειμώνα, όταν η στάθμη της λίμνης χαμηλώνει.

Συνεχίστε στον παραλίμνιο δρόμο κάτω από το χωριό Μουριά με προορισμό το φράγμα. Σε όλη τη πορεία σας και ιδιαίτερα στα σημεία όπου η λίμνη σχηματίζει υγρά λιβάδια θα δείτε ερωδιούς, κορμοράνους, βουτηχτάρια και αλκυόνες, ενώ από πάνω σας θα πετάνε γερακίνες, ξεφτέρια και βραχοκιρκίνεζα.

Μια ακόμα πανέμορφη διαδρομή είναι εκείνη που ξεκινά από τη Βυτίνα και κατευθύνεται στα δυτικά φτάνοντας στον ποταμό Λάδωνα. Μετά την Καρκαλού συνεχίζετε προς τα δυτικά φτάνοντας μετά από λίγα χιλιόμετρα στα εντυπωσιακά Λαγκάδια.

Για πολλούς το ομορφότερο χωριό της Γορτυνίας και πατρίδα των μεγαλύτερων μαστόρων της πέτρας στην Ελλάδα, τα Λαγκάδια απλώνονται πάνω σε μια πλαγιά, δίπλα από μια ρεματιά, με θέα το χάος των αρκαδικών βουνών. Είναι χαρακτηριστικό ότι η υψομετρική διαφορά μεταξύ του πάνω και του κάτω μαχαλά φτάνει τα 500 μέτρα. Η διαδρομή συνεχίζει και στο Σταυροδρόμι στρίβετε δεξιά προς το Βυζίκι, κτισμένο πάνω σε μια ήρεμη πλαγιά και γνωστό για το κάστρο της Ακοβας.

Από εδώ το τοπίο αρχίζει να ημερεύει και οι κάθετες πλαγιές δίνουν τη θέση τους σε ημιορεινούς λόφους και μικρές κοιλάδες. Μετά το Βυζίκι βρίσκονται τα Τρόπαια, το κεφαλοχώρι της περιοχής, απ’ όπου μπορείτε να συνεχίσετε προς την γραφική Κοντοβάζαινα περνώντας από το φράγμα του Λάδωνα ή να κατευθυνθείτε προς τον Σπαθάρη όπου συναντάτε τον ποταμό Λάδωνα ο οποίος στο διάβα του αγκαλιάζει μια σειρά από πηγές, μικρά ρυάκια, δρυοδάση, εύφορες κοιλάδες και ομαλούς λόφους.