Παρασκευή 24 Ιουνίου. Μια γλυκιά καλοκαιρινή βραδιά, στο θερινό σινεμά «Άνεσις» στους Αμπελόκηπους, για την πρεμιέρα της ταινίας «Αγέλη Προβάτων» του συμπατριώτη μας Δημήτρη Ν. Κανελλόπουλου, από Δόξα Γορτυνίας. Κοινό όλων των ηλικιών. Στα τραπεζάκια συζητούν λίγο πριν την έναρξη με περιέργεια για την ταινία και τον άγνωστο σε αυτούς σκηνοθέτη. Η αλήθεια είναι πως ανέμενα με πολύ ενδιαφέρον την προβολή της μετά το Βραβείο κοινού στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης 2021 και το βραβείο Ίρις β΄ ανδρικού ρόλου, της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, στον συγκλονιστικό «αλκοολικό» Άρη Σερβετάλη.
Η «Αγέλη Προβάτων» είναι η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους του Δημήτρη. Ο ίδιος εργάζεται χρόνια ως ηχολήπτης και έχει γυρίσει αρκετές ταινίες μικρού μήκους. Τα γυρίσματα έγιναν κατά βάση στην Τρίπολη και το δάσος της Φολόης.
Η υπόθεση του ατμοσφαιρικού αυτού φιλμ ξετυλίγεται σε μια επαρχιακή πόλη που δεν κατονομάζεται. Ο ιδιοκτήτης ενός φυτωρίου, ο Θανάσης, αδυνατεί να ξεπληρώσει το χρέος του σ’ έναν τοκογλύφο. Όταν μαθαίνει, πως κι ο ιδιοκτήτης ενός μπακάλικου, ο Αποστόλης, βρίσκεται στην ίδια «μοίρα» μ’ αυτόν, του ζητά να συμμαχήσουν προκειμένου να πετύχουν μια καλύτερη συμφωνία. Ενώ βρίσκει κι άλλους πρόθυμους να τον ακολουθήσουν, δύο «μπράβοι» φτάνουν στην πόλη για να εκφοβίσουν τους «χωριάτες». Πρόκειται για μια συνάθροιση χαρακτήρων σε μια ιστορία που θέτει ερωτήματα γύρω από την συλλογικότητα, τον κοινό στόχο, την έννοια και τις δυναμικές της ομάδας, την εξουσία και την επιβολή της, το όριο του πολιτισμού. Μπορεί ένας άνθρωπος να ηγηθεί ενός αγώνα μιας ομάδας με κοινό στόχο, σε μια κοινωνία όπου όμως ο καθένας σκέφτεται το ατομικό του συμφέρον; Τι μορφή μπορεί να πάρει μια συλλογική προσπάθεια ατόμων που δεν θέλουν και δεν μπορούν να γίνουν ομάδα; Θα γίνουν αγέλη; Κι αυτή η αγελαία, ενστικτώδης συμπεριφορά, μέχρι που μπορεί να τους οδηγήσει;
Κάποιοι από του κριτικούς χαρακτήρισαν την ταινία «συνδυασμό αγροτικού δράματος, και κοινωνικού σχολιασμού» ενώ άλλοι «μοντέρνο ευρωπαϊκό γουέστερν». Βέβαια εδώ δεν ισχύουν τα δίπολα των κλασικών γουέστερν ηθικό-ανήθικο, άτομο-σύνολο, νίκη-ήττα και όλα τίθενται υπό αμφισβήτηση. Ακόμα και οι υποτιθέμενοι κακοί έχουν αδυναμίες, φόβους και ηθικούς κώδικες, ενώ οι υποτιθέμενοι καλοί αφήνονται να οδηγηθούν, από το ένστικτο της αυτοσυντήρησης…. Ο Δημήτρης χωρίζει τους αντιπάλους σε πρόβατα και λύκους και γρήγορα μας αποκαλύπτει πως όλοι τους είναι παγιδευμένοι σε προσωπικές αυταπάτες και αντικειμενικά αδιέξοδα. Παίζει εύστροφα με την ιδέα του χρέους κι αναδεικνύει τις πολλαπλές αιτίες (οικονομικές, κοινωνικές, ψυχολογικές) αδυναμία συλλογικής δράσης.
Η ματιά του Δημήτρη ωμά ρεαλιστική που κάποιες φορές γίνεται και σουρεαλιστική, ισορροπεί μεταξύ του τραγικού και του γελοίου, κάνει την ταινία να μην εντάσσεται εύκολα σε κατηγορία Με ένα καστ ικανότατων ηθοποιών στους κύριους ρόλους (Πολυχρόνης, Βασιλώττος, Λιώλιος, Ξανθόπουλος, Σειραδάκης, Κίμων Κουρής) μάς παραπέμπει σε μια κλασική γκανγκστερική πραγματικότητα με ανάλογη φρασεολογία, η οποία δεν αφορά έναν μυθοποιημένο υπόκοσμο, αλλά τη πραγματικότητα μιας ανώνυμης επαρχιακής πόλης.
Η ιστορία δίνεται με πανέμορφες εικόνες. Ειδικά οι λήψεις στο δάσος της Φολόης, το εξαιρετικό πανοραμικό πλάνο του καταπράσινου κάμπου της Τρίπολης, κερδίζουν τις εντυπώσεις. Στα συν της ταινίας οι πολύ καλά δουλεμένοι χαρακτήρες, με εξαιρετικό ψυχογράφημα των πρωταγωνιστών αλλά και όσων συμμετέχουν. Πολύ καλός ο Δημήτρης Λάλος, αλλά η ερμηνεία του Άρη Σερβετάλη αξεπέραστη.
Μερικές φορές οι απόψεις κοινού, κριτικών επιτροπών και κριτικών διίστανται. Η Αγέλη προβάτων είναι μια τέτοια περίπτωση. Όπως ομολόγησε ο Δημήτρης σε συνέντευξή του «τα δυο χρόνια πριν τη Θεσσαλονίκη είχαμε στείλει την ταινία σε όλα τα φεστιβάλ. Δεν την πήραν πουθενά. Το feedback ήταν ότι είναι πολύ αντρική, κάπου αναφέρθηκε και η “τοξική αρρενωπότητα”». Ίσως μια ιστορία «αντρική» δεν χωρούσε στις σύγχρονες κινηματογραφικές κανονικότητες… Το κοινό όμως αγκάλιασε την ταινία γιατί είδε σ’ αυτήν μια πραγματικότητα της οποίας είναι μάρτυρας καθημερινά. Μου έκανε εντύπωση το αίσθημα ικανοποίησης στα πρόσωπα των θεατών όταν αποχωρούσαν…
Δημήτρη είμαι περήφανος για όσα έχεις καταφέρει ως τώρα και είμαι σίγουρος ότι αυτή η ταινία είναι η καλύτερή σου μέχρι την επόμενη… Νιώθω τυχερός που για ένα διάστημα καθόμουν στο ίδιο θρανίο με τον 3ο εξάδελφό μου, το σωτήριον έτος 1980 στο τότε τριτάξιο Δημοτικό Σχολείο Δόξας…
Καλοτάξιδη!
Δημήτρης Θ. Κανελλόπουλος
